Kısaca: Erişim engeli genellikle katalog suçlar, millî güvenlik/kamu düzeni gerekçeleri, kişilik hakları başvuruları veya ihbarlar nedeniyle gelir. Önce kararın türünü ve gerekçesini öğrenmek gerekir.
Türkiye'den bir siteye ulaşılamıyorsa sebepler teknikten hukukîye uzanır. Bu yazıda erişim engeli sebeplerini ve kararın hangi yoldan geldiğini anlamanıza yardımcı olacak ayrımları özetliyoruz.
1. Katalog suçlar (5651 s. Kanun m. 8)
Kanunun 8. maddesi, belirli suçlar için erişimin engellenmesine imkân tanır. Bunlar arasında şunlar yer alır:
- İntihara yönlendirme
- Çocukların cinsel istismarı
- Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanımını kolaylaştırma
- Sağlık için tehlikeli madde temini
- Müstehcenlik ve fuhuş
- Kumar oynanması için yer ve imkân sağlama
- Atatürk aleyhine işlenen suçlar ve yasa dışı bahis kapsamındaki düzenlemeler
2. Milli güvenlik, kamu düzeni ve benzeri sebepler (m. 8/A)
Yaşam hakkı, can ve mal güvenliği, millî güvenlik, kamu düzeninin korunması, suç işlenmesinin önlenmesi gibi gerekçelerle de erişim engellenebilir. Bu kararlar belirli makamların talebi üzerine BTK Başkanı tarafından verilir ve sulh ceza hakiminin onayına sunulur.
3. Kişilik hakları ve özel hayatın gizliliği (m. 9 ve 9/A)
İçeriğin kişilik haklarını ya da özel hayatın gizliliğini ihlal ettiği iddiasıyla yapılan başvurular üzerine sulh ceza hakimliği, içeriğe ya da URL'ye yönelik erişim engeli verebilir. Bu kararlar çoğu zaman tüm siteyi değil, ilgili sayfayı hedefler.
4. İhbar ve şikâyetler
Vatandaşlar ya da rakipler İhbar Web gibi kanallardan bildirim yapabilir. Bildirim incelenir ve suç unsuru görülürse süreç başlar.
5. Yanlış sınıflandırma ve teknik sebepler
Bazı kullanıcılar Güvenli İnternet profilleri yüzünden siteye giremeyebilir. Ayrıca DNS ya da IP düzeyinde, aynı sunucuyu paylaşan başka bir sitenin engeli sizi de etkileyebilir.
Domaininiz engellenirse ilk siz öğrenin
Telegram botu 7/24 izler, engel geldiği saniye bildirir. İlk 24 saat ücretsiz.
Ne yapmalısınız?
- BTK sorgusu ile engelin gerçekten olduğunu ve karar türünü doğrulayın.
- Gerekçeye konu içerik varsa kaldırın ve kanıtını saklayın.
- İtiraz sürecini bir hukukçuyla değerlendirin.
- Kullanıcılarınıza ulaşmak için alternatif iletişim kanallarınızı devreye alın.
Engelden önce görülen uyarı işaretleri
Her engel sürpriz gelmez. Kullanıcı şikâyetlerinde artış, içerik moderasyonu kaçakları, bildirim formuna gelen hukuki taleplere yanıt verilmemesi ve sitedeki riskli kategorilerin büyümesi, sorun habercisi olabilir. Bu işaretleri erken yakalamak için içerik denetimini düzenli yapmak gerekir.
Engel geldikten sonra ilk 24 saat
- Doğrulama: Kaydı BTK sorgusuyla teyit edin ve ekran görüntüsünü saklayın.
- Karar bilgisi: Kararı veren makamı, tarihi ve sayıyı not edin.
- İçerik taraması: Gerekçeyle ilişkili içerik var mı, ekip olarak tarayın.
- Hukukî destek: İtiraz süresi kısa olduğundan bir avukatla görüşün.
- İletişim: Kullanıcılara ve iş ortaklarına bilgi verin.
Tekrarını önlemek için
İçerik politikanızı yazılı hâle getirin, kullanıcı içeriği için moderasyon ve bildirim süreçleri kurun, kritik sayfalar için yetkili onay mekanizması oluşturun. Teknik tarafta ise paylaşımlı IP kullanıyorsanız sunucu seçiminizi gözden geçirin. Ayrıntılı çerçeve için yer ve içerik sağlayıcı rehberine bakın.