Kısaca: 5651 sayılı Kanun, internet ortamındaki aktörlerin (içerik, yer, erişim, toplu kullanım sağlayıcı) yükümlülüklerini ve erişim engelleme usulünü düzenler. Kullanıcı içeriği barındıran siteler yer sağlayıcı sorumluluğuna dikkat etmelidir.
Türkiye'de internet yayıncılığının temel çerçevesi 5651 sayılı Kanun'dur. Tam adı "İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun"dur ve 2007'de yürürlüğe girmiştir.
Kanunun amacı
Kanun iki ana işi düzenler: internet ortamındaki aktörlerin (içerik sağlayıcı, yer sağlayıcı, erişim sağlayıcı, toplu kullanım sağlayıcı) yükümlülüklerini belirlemek ve belirli suçlarla mücadele için erişimin engellenmesi usullerini tarif etmek.
Kimler hangi sıfatla yükümlü?
| Sıfat | Kimdir? |
|---|---|
| İçerik sağlayıcı | İnternet ortamında kullanıcılara sunulan her türlü bilgi veya veriyi üreten, değiştiren ve sağlayan kişi. |
| Yer sağlayıcı | Hizmet ve içerikleri barındıran sistemleri sağlayan ya da işleten kişi (hosting, forum, yorum alanı sunan platformlar). |
| Erişim sağlayıcı | Kullanıcılara internet ortamına erişim olanağı sağlayan kişi (ISS). |
| Toplu kullanım sağlayıcı | Kişilere belirli bir yerde ve süre için internet kullanım olanağı veren (internet kafe, otel vb.). |
Katalog suçlar ve erişim engelleme
Kanunun 8. maddesi, sayılan suçlar için yeterli şüphe bulunması hâlinde erişimin engellenmesine olanak tanır. Yurt dışı kaynaklı içerik ya da bazı ağır suç tipleri için karar doğrudan idari makamca verilebilir. Ayrıntı için idari tedbir yazımıza bakın.
Domaininiz engellenirse ilk siz öğrenin
Telegram botu 7/24 izler, engel geldiği saniye bildirir. İlk 24 saat ücretsiz.
Site sahipleri için pratik sonuçlar
- Kullanıcıların içerik ürettiği bir alanınız varsa yer sağlayıcı yükümlülükleriniz doğabilir.
- Hukuka aykırı olduğu bildirilen içeriğe karşı kanundaki usul ve sürelerle hareket etmek gerekir.
- İçerik moderasyonu ve bildirim kanalı oluşturmak riski azaltır.
- Erişim engeli durumunda itiraz hakkınız bulunur.
Ayrıntılı yükümlülükler için yer ve içerik sağlayıcı rehberimize göz atabilirsiniz.
Kanunun kısa tarihçesi ve değişiklikler
5651 sayılı Kanun 2007'de çıkarıldığında esas olarak içerik, yer ve erişim sağlayıcıların sorumluluklarını belirliyordu. Sonraki yıllarda yapılan değişikliklerle erişim engelleme usulleri genişledi; idari tedbir yetkisi, kişilik hakları ve özel hayatın gizliliği başvuruları ile sosyal ağ sağlayıcılara ilişkin yükümlülükler eklendi. Kanun metni sık değiştiği için güncel hâlini resmî kaynaklardan kontrol etmek gerekir.
Erişim engelleme çeşitleri
| Dayanak | Konu | Karar veren |
|---|---|---|
| Madde 8 | Katalog suçlar | Hâkim veya (belirli hâllerde) BTK Başkanı |
| Madde 8/A | Millî güvenlik, kamu düzeni, can ve mal güvenliği vb. | BTK Başkanı, hâkim onayı sonradan |
| Madde 9 | Kişilik hakları ihlali | Sulh ceza hâkimliği |
| Madde 9/A | Özel hayatın gizliliği | Sulh ceza hâkimliği (acil durumda Başkan) |
Bu kanun sizi neden ilgilendirir?
İster kurumsal bir siteniz, ister bir e-ticaret mağazanız ya da içerik platformunuz olsun, 5651 sayılı Kanun'un tanımları sizin sorumluluk alanınızı belirler. Kanunu bilmek, "ne yapmam gerekir?" sorusuna hızlı cevap vermek ve olası bir engel durumunda doğru adımı atmak için ön koşuldur.